Το βασικό ζήτημα αφορά την τύχη χιλιάδων ιδιοκτησιών, οι οποίες ενώ μέχρι πρότινος θεωρούνταν οικοδομήσιμες
Κείμενο: Θανάσης Παπαδής
Σε περίοδο έντονων ανακατατάξεων εισέρχεται ο πολεοδομικός σχεδιασμός στη χώρα, δημιουργώντας αβεβαιότητα που επηρεάζει άμεσα τόσο την αγορά ακινήτων όσο και τις επενδυτικές επιλογές. Το βασικό ζήτημα αφορά την τύχη χιλιάδων ιδιοκτησιών, οι οποίες ενώ μέχρι πρότινος θεωρούνταν οικοδομήσιμες, πλέον κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικό μέρος της αξίας τους λόγω αλλαγών στους κανόνες δόμησης.
Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο, καθώς οι εξελίξεις πυροδοτούν συγκρούσεις ανάμεσα στην κεντρική διοίκηση, τους δήμους και τις τοπικές κοινωνίες. Οι διαφωνίες αυτές δεν μένουν σε πολιτικό επίπεδο, αλλά οδηγούνται ολοένα και συχνότερα στη Δικαιοσύνη, με το Συμβούλιο της Επικρατείας να έχει τον τελικό λόγο σε καίρια ζητήματα που καθορίζουν τον χωροταξικό χάρτη της χώρας.
Στην καρδιά των αντιδράσεων βρίσκεται το Προεδρικό Διάταγμα για τα όρια των οικισμών, το οποίο τέθηκε σε ισχύ πριν από περίπου έναν χρόνο και έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία. Η εφαρμογή του αλλάζει τα δεδομένα για πολλές περιοχές, καθώς εκτάσεις που θεωρούνταν εντός οικισμού βρίσκονται πλέον εκτός, με αποτέλεσμα να περιορίζονται ή και να χάνονται δικαιώματα δόμησης.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Πλατανιά στην Κρήτη, όπου η δημοτική αρχή επιχειρεί να περιορίσει τις συνέπειες μέσω του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου που βρίσκεται σε εξέλιξη. Σύμφωνα με τη δημοτική πλευρά, το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως σε οικισμούς με πληθυσμό από 701 έως 2.000 κατοίκους, όπου οι αλλαγές επηρεάζουν άμεσα την περιουσία των πολιτών.
Στόχος των τοπικών αρχών είναι να διασφαλίσουν ότι ακίνητα που αποκτήθηκαν ως εντός οικισμού δεν θα μετατραπούν εκ των υστέρων σε εκτός, χάνοντας την οικοδομησιμότητά τους. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα πιεστική για μικρά οικόπεδα, τα οποία υπό το νέο καθεστώς δεν πληρούν τις αυστηρότερες προϋποθέσεις αρτιότητας που ισχύουν εκτός σχεδίου.
Οι δήμοι προσπαθούν να αξιοποιήσουν κάθε διαθέσιμο πολεοδομικό εργαλείο, προκειμένου να τεκμηριώσουν ανάγκες επέκτασης ή να αναδείξουν περιοχές με ήδη ανεπτυγμένη δόμηση. Ωστόσο, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο προσφυγής στη Δικαιοσύνη σε περίπτωση που οι προτάσεις τους δεν γίνουν αποδεκτές.
Παράλληλα, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας έχει ήδη ζητήσει διορθωτικές παρεμβάσεις στο επίμαχο διάταγμα, αλλά και σε ζητήματα όπως η αναγνώριση δρόμων που επιτρέπουν δόμηση σε εκτός σχεδίου περιοχές. Πολλοί δήμαρχοι, ιδιαίτερα από περιοχές με πληθυσμιακή συρρίκνωση, εκφράζουν φόβους ότι οι νέοι κανόνες περιορίζουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες.
Από την άλλη πλευρά, επισημαίνεται ότι οι αλλαγές κρίθηκαν αναγκαίες για την αποκατάσταση της νομιμότητας, μετά από αποφάσεις του ΣτΕ που επιχειρούν να βάλουν τέλος σε πρακτικές άναρχης επέκτασης των οικισμών και ανεξέλεγκτης εκτός σχεδίου δόμησης που επικράτησαν τις προηγούμενες δεκαετίες.
Ένα ακόμη μέτωπο σύγκρουσης αφορά τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό και τα λεγόμενα «μπόνους» δόμησης, τα οποία έδιναν τη δυνατότητα για αυξημένα τετραγωνικά και ύψη στα κτίρια. Δήμοι της Αττικής είχαν προσφύγει στο ΣτΕ και πέτυχαν την ακύρωση σχετικών διατάξεων, οδηγώντας σε αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο.
Ωστόσο, η απόφαση της κυβέρνησης να επιτρέψει την ολοκλήρωση έργων που είχαν ήδη προχωρήσει, μέσω καταβολής περιβαλλοντικού τέλους, άνοιξε νέο κύκλο αντιδράσεων. Η υπόθεση εξετάστηκε εκ νέου από το ΣτΕ, με την απόφαση να αναμένεται, ενώ στη διαμάχη συμμετέχουν πλέον και άλλοι δήμοι μαζί με ομάδες πολιτών.
Την ίδια στιγμή, έντονες αντιδράσεις προκαλεί και η πρόθεση μεταφοράς των πολεοδομικών υπηρεσιών από τους δήμους στο κεντρικό κράτος. Η ΚΕΔΕ έχει προαναγγείλει προσφυγή, εκτιμώντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα περιορίσει τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης στον σχεδιασμό.
Οι εντάσεις δεν περιορίζονται μόνο στον χωροταξικό σχεδιασμό. Δήμοι της Αττικής έχουν κινηθεί νομικά για την αύξηση του κόστους νερού από την ΕΥΔΑΠ, ενώ μαζικές προσφυγές έχουν κατατεθεί και για το τέλος ταφής απορριμμάτων, με βασικό επιχείρημα την έλλειψη επαρκών υποδομών. Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι ο πολεοδομικός σχεδιασμός βρίσκεται σε φάση αναδιάρθρωσης, με ισχυρές αντιστάσεις και ανοιχτές δικαστικές εκκρεμότητες. Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να καθορίσουν όχι μόνο το μέλλον της δόμησης, αλλά και την αξία της ακίνητης περιουσίας σε ολόκληρη τη χώρα.
Δημοσίευση σχολίου
Κάθε σχόλιο δημοσιεύεται αυτόματα. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές και διατηρούμε το δικαίωμα να αφαιρέσουμε συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια όπου τα εντοπίζουμε. Σε κάθε περίπτωση ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και το pieriaolympos.gr ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρει.